اخبار و رویداد ها

Dogma   تا علم مطلب ویژه
27 فوریه 2018
اشتراک گذاری این مطلب

Dogma تا علم مطلب ویژه

 

Dogma   تا علم

 

زمانی تصور می‌شد که ما باهمان سلول های قبلی که متولد می‌شویم با همان سلول‌ها هم میمیریم

 

اما امروز شاهد شکستن دیوارها و ایجاد معانی و مفاهیم جدید هستیم تا جایی که تعاریف ماهیت خود را تغییر می‌دهند و تعاریف جدیدی جایگزین آن ها می‌شوند اما به راستی در این میان چه تفاوت هایی میان Dogma و علم روز دنیا وجود دارد و این که این عقاید متعصبانه تا کجا پیش خواهد رفت و تا کجا جلوی این رشد سریع علم را خواهد گرفت

 

برای پرسش این سوالات ویافتن پاسخ سوالاتی دیگر سراغ یکی از برجسته ترین دانشمندان حوزه سلولی و بنیان گذاران سلول درمانی در کشور رفتیم

 

در ادامه توجه شما را به این گفتگوی جنجال برانگیز جلب می‌کنم

 

 

 

آقای دکتر لطفا خودتان را معرفی بفرمایید و درباره تاریخچه و فعالیت های شرکت سل تک فارمد برایمان شرح مختصری بدهید

 

من دکتر ناصر اقدمی مدیر عامل شرکت سل تک فارمد هستم. همان طور که اطلاع دارید شرکت سل تک فارمد یک شرکت دانش بنیان است که عمده ی هدف آن تولید سلول در حد استاندارد های جهانی و همچنین استاندارد های داخلی برای مصارف بالینی است. دانش فنی و تخصصی این شرکت توسط پژوهشگاه رویان تامین شده و سرمایه گذاری مالی آن برای امور تولید نظیر کارخانه توسط شرکت دارویی برکت وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام انجام شده است. در حال حاضر اولین مجموعه تولیدی این شرکت در شرکت دارویی تولید دارو در یافت آباد قرار دارد. این مجموعه در حال حاضر توان تولید محصولات سلولی از جمله سلول‌های فیبروبلاست برای چین و چروک صورت و سلول‌های مزانشیمی برای بیماری آرتروز را دارد.

 

 

 

آیا فیبروبلاستی که شما در کارخانه تولید می‌کنید جزو سلول های سوماتیک دسته بندی میشود یا در دسته سلول های بنیادی قرار میگیرد؟ پسوند بلاست را برخی نشان از سلول های بنیادی و بدان معنی میدانند. نظر شما چیست؟

 

همان طور که می‌دانید سلول های بنیادی دو ویژگی اساسی دارند.نخست این که بتوانند تکثیر شوند و دوم این که به انواع سلول های دیگر تمایز داشته باشند در اصطلاح سلول هایی که توانایی تمایز ندارند و فقط قادر به تکثیر  خود هستند را ما سلول بدنی و یا سوماتیک می‌نامیم. البته این نام گذاری ها قراردادی بوده و امروزه در زیست‌شناسی مدرن ما شاهد هستیم که بسیاری از این قراردادها از بین رفته است. در بیولوژی جدید نمی‌توان گفت که سلول فقط یک سرانجام دارد؛ به طور مثال همین سلول فیبروبلاست که ما آن را به عنوان یک سلول تنی در متون زیست شناسی قدیمی می‌شناسیم اگر در شرایط خاص محیطی و ریزمحیطی قرا گیرند می‌توانند به انواع سلول‌ها و حتی  طی پدیده ای تحت عنوان دگردیسی یا باز تمایزی به سلول‌های عصبی هم تبدیل شوند. البته شاید خیلی‌ها که اصرار دارند هنوز از چارچوب‌های قدیمی خود خارج نشوند به شما بگویند این القایی است نه ذاتی من به شما می‌گویم اگر روزی برسد که به شناختی از این پدیده‌ها برسیم که به جای القا تمایز با بیان ژنی فقط با یک سیتوکین و یا کوچک مولکول سلول فیبروبلاست را به سلول اندوتلیال یا هر سلول دیگر تمایز دهیم آن وقت چه خواهید گفت ایا ما را و فناوری را از درگیری در این الفاظ رها می‌کنید ؟؟؟ البته بستگی دارد به ظرفیت گوینده !!

 

ظاهرا تغییر در عناوین فقط مربوط به تبدیل سلول‌های سوماتیک به بنیادی نیست گاه برعکس آن را نیز در دنیای بی غرض علمی شاهد هستیم. کسانی که اندکی فقط اندکی در مورد تاریخچه سلول‌های مزانشیمی مطالعه کرده‌اند حرف مرا تصدیق خواهند کرد که بیشتر از ده‌ها عنوان برای این سلول در متون و مقالات موجود است. سلول های مزانشیمی که ما آن را سال ها به نام mesenchymal stem cells میشناختیم اکنون mesenchymal stromal cells خوانده می‌شوند و کلمه پر ابهت بنیادی ظاهرا در این سلول‌ها با استرومال جایگزین شده و عجیب که من ندیدم در دنیایی واقعی علمی گروهی سروصدا راه بیاندازند که وای و ای وای  بیایید که پایه‌های علمی ما را به هم ریختند و سلول بنیادی را استرومال نامیدند!!!

 

بنابراین در حال حاضر نمی‌توان برای سلول ها مرزبندی مشخص کرد و گفت که این سلول تا این مرز یک سلول بنیادی است و از این مرز به بعد یک سلول سوماتیک خواهد بود،یا به این سلول میگویند سلول بنیادی بزرگسالان و به سلول دیگری میگویند سلول جنینی خود ما نیز به این موضوع که این مرزبندی ها به هم ریخته اعتقاد داریم.چون هر سلول بسته به جایگاهی که در آن قرار میگیرد عملکرد متفاوتی از خود نشان میدهد

 

بسته به این دارد که دیدگاه شما چه دیدگاهی است،چرا که وقتی ما یک سلول مزانشیم را از بافت مغز استخوان جدا میکنیم و دوباره در همان بافت مغز استخوان تزریق میکنیم به دلیل این که در آن ناحیه هیچ تمایزی وجود ندارد و فقط  تکثیر اتفاق می افتد در نقش یک سلول استرومال حمایت کننده سلول‌های بنیادی خون‌ساز عمل میکند، اما اگر همین سلول مزانشیم را از بافت مغز استخوان جدا کرده و در بافت دیگری همچون بافت غضروفی تزریق کنیم ممکن است البته فقط ممکن است  در آنجا تمایزی اتفاق بیفتدو ضمن کمک به ترمیم بافت غضروفی عنوان پرآوازه خود یعنی بنیادینگی را هم دوباره احیا کند.

 

در حال حاضر بحث بر سر این موضوع که واقعا چه سلولی عملکرد بنیادی دارد و چه سلولی سوماتیکی عمل میکند بحث بیهوده و بی نتیجه ای است و در محافل علمی هیچ جایگاهی ندارد . مثلا در متون سه سال پیش کلمه ای به اسم adult stem cells  داشتیم که اکنون به آن tissue specific stem cells میگویند، هر دو واژه معنی یکسانی میدهند و در بحث های مختلف میتوان از هر دو استفاده کرد و اگر کسی واژه سه سال پیش را استفاده کرد نمیتوان از او ایراد گرفت.

 

یک زمانی در پزشکی داشتیم که اگر یک سلول به طور کامل تمایز یابد دیگر امکان بازگشت آن نیست اما اکنون همه ی مرز ها به هم ریخته و با IPS ها میتوان سلول های تمایز یافته انتهایی  را سلول‌های پرتوان تبدیل نمود.

 

 

 

ایا سلول فیبرو بلاست را میتوان یک سلول بنیادی دانست یا خیر؟ایا این سلول تا ابد محکوم است که یک سلول سوماتیک بماند؟

 

البته ببینید وقتی شما می‌خواهید که در یک کلاس درس زیست‌شناسی مثلا دوره دبیرستانی سلول را و عملکرد آن را توضیح دهید اتفاقا بد هم نیست که مرزبندی را قائل شوید تا دانش ‌اموز بتواند مفاهیم را بهتر درک کند اما وقتی شما می‌خواهید در جمعی بحث را مطرح کنید که غالب افراد آن دانشگاهی و نظزیه‌پردازان این علم هستند استفاده از این عناوین و اصرار بر حفظ آن کمی غیرمنطقی و عجیب به نظر می‌رسد و شاید بهتر است اول در مورد اهداف گوینده بررسی کنیم و بعد به خود موضوع علمی.

 

تاریخ  آموزه‌های زیادی برای ما دارد در گذشته می‌گفتند که در قلب سلول بنیادی نداریم، می‌گفتند در در بافت های عصبی و مغز سلول بنیادی نداریم. دانشمندان بزرگی که کسی حتی جرات به زیر سوال بردن آن‌ها را نداشت با اصرار تمام و با کوهی از شواهد بافت عصبی و یا قلبی را غیر قابل ترمیم می‌دانستند. چیزی که امروزه به طور کامل تغییر یافته و دیگر ترمیم در بافت‌های عصبی و حتی تلاش برای القا آن برای درمان بسیاری از بیماری‌ها یک واقعیت علمی غیر قابل انکار است.

 

در گذشته میگفتند که شما با همان سلول های قلبی ای که به دنیا آمده اید از دنیا میروید،اما امروزه میدانیم که سلول های قلبی هم با سلول‌های جدید جایگزین می‌شوند و هر چهار و نیم سال یکبار بخش عمده ای از سلول های قلبی ما تغییر میکند و حتی اگر ما سن 50 سال یا بالاتر را داشته باشیم ممکن است که هیچ سلولی از دوران تولد در قلبمان وجود نداشته باشد.

 

امروز هم اگر کسی بخواهد بگوید که فیبروبلاست تا ابد یک سلول سوماتیک است و چرا آن را یک سلول بنیادی میدانیم همان دوران گذشته را به یاد ما می آورد. من فکر می‌کنم بهتر است تا همه چراغ ها را روشن نکرده اند در مورد فیل مولانا قطعی حرف نزنیم و همیشه از تاریخ یاد بگیریم که موضوعی که امروز جزو بدیهی ترین یافته‌های علمی محسوب می‌شود روزی فقط باعث خنده دیگران خواهد بود.

 

 

 

ما شنیده‌ایم که شما در شرکت سل تک فارمد موفق به اخذ اولین مجوز GMP برای تولید سلول‌های فیبروبلاست و مزانشیم شده‌اید آیا امکان دارد در این مورد و  سایر مجوزهایی که از سازمان غذا و دارو دریافت میشوند توضیحی بفرمایید.

 

در بحث استفاده از سلول و یا هر داروی دیگری ما چند مرحله داریم. اول این که طی مطالعات سلولی ، حیوانی ، پیش بالینی و بالاخره مطالعات بالینی باید اثبات کنید که داروی شما ، روش شما و یا سلول شما بی ضرر بوده و در درمان بیماری که ادعای آن را دارید موثر است آن هم به گونه‌ای که نسبت به روش‌های متداول قبلی هم بی ضرر تر و هم موثرتر باشد. در مراحل اولیه شما باید سلولی را با یکسری ویژگی مشخص تعریف کنید. مرحله بعدی تولید این محصول و یا سلول تحت شرایطی است که هدف آن پایداری و سلامتی در تولید محصول دارویی و یا سلولی است که ما مجموعه این استانداردها را تحت عنوان GMP می‌شناسیم. البته براساس قوانین جدید رعایت استانداردهای  GMP حتی در مرحله مطالعات بالینی هم ضروری است.

 

استانداردهای GMP در واقع حداقل استانداردهایی است که تضمین می‌کند محصول تولید شده شما در بچ های مختلف خود یکسان بوده و مراحل تولید به گونه ای نبوده که باعث الودگی و یا تغییرات تهدید کننده جان بیمار بشود. بنابراین GMP متفاوت از اتاق تمیز صرف است که متاسفانه برخی به استناد داشتن آن و یا قرار گرفتن در بیمارستان این تصور را دارند که می توانند بدون دریافت استاندارد GMP تولید سلول کرده و در فاز تجاری و یا حتی مطالعات بالینی استفاده کنند.

 

در حال حاضر خوشبختانه در کشور ما اتفاق خوبی رخ داده و آن این است که ما حالا در کشور یک کارخانه ای داریم که میتواند سلول ها را بر اساس استاندارد های GMP تولید کند. در کنار آن سازمان غذا و دارو به عنوان تنها مرجع و متولی نظارت بر تولید محصولات دارویی بعد از دریافت مستندات نتایج مطالعات مرحله یک و دو این شرکت برای سلولول‌های فیبروبلاست و مزانشیمی را پذیرفته و در فاز سوم به شرکت سل تک فارمد اجازه داده است که به صورت محدود این سلول ها را فقط در فضای استاندارد  GMP تولید کند.بنابراین شرکت موظف است که همه بیماران را از این موضوع مطلع سازد و به محض اتمام دوره آزمایشی مستندات را به سازمان ارسال نماید تا در صورت تایید نهایی تولید صنعتی و انبوه آن را آغاز نماید. البته این روند فقط مختص سلول درمانی نیست و تمام دارو ها این پروسه را طی میکنند.

 

در حال حاضر در رابطه با سلول فیبروبلاست که از خود بیمار گرفته میشود و برای خود بیمار تولید میشود،"سل تک فارمد" تنها مجموعه ای است که این سلول را تحت استاندارد های GMP تولید میکند.

 

 

 

لطفا نظرتان را در رابطه با صحبت های آقای وزیر در خصوص اعمال سخت‌گیری‌های بیشتر برای تولید سلول و همچنین تنوع و گستردگی این محصولات را  در جلسه معرفی اولین محصول سلولی یعنی  فیبروبلاست‌های کشت شده خودی بفرمایید

 

ببینید با توجه به این که تنوع محصولات پوستی و گردش مالی حاصل از آن بسیار بالاست و محصولات پوستی سودآوری نسبتا خوبی را هم برای پزشکان و هم صنعت سلامت کشور به ارمغان می آورد،توجه ها به این صنعت و همچنین حساسیت های اعمالی بر روی این صنعت بسیار بالاست.

 

در جلسه معرفی آقای وزیر فرمودند که "بعد از این با سختگیری ها و حساسیت های بیشتری صدور مجوز ها در این زمینه انجام خواهد شد، چرا که ایشان دوستدار این صنعت هستند و ضمنا این صحبت ایشان به گونه ای پدرانه و در حمایت از تولید داخلی برای ورود به عرصه های جهانی است. این صحبت ایشان بدین معنی است که در حال حاضر یک پایه و base ایجاد شده و شرکت هایی که بعد ازاین خواهان ورود به این عرصه هستند یا باید در حد و اندازه ی استاندارد های پایه باشند و یا بالاتر.این سخنان کاملا بیانگر نگاه حمایتگرانه و دوستدارانه ی ایشان به صنعت نوپای سلولی است.

 

خواندن 495 دفعه آخرین ویرایش در پنج شنبه, 17 اسفند 1396 ساعت 18:34
مدیر روابط عمومی

مرکز تحقیقات پوست و سلولهای بنیادی یکی از پیشرفته ترین مراکز تحقیقاتی در زمینه تولید و انتشار دانش پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری های پوستی به ویژه توسعه فناوری های نوین سلول درمانی می باشد که زیر نظر اعضای هیأت علمی برجسته دانشگاه علوم پزشکی تهران فعالیت می نماید.

مدیر روابط عمومی:مهندس افسانه نجفی

وبگاه: skinstemcell.ir/

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.